DZIEJE RELIGII, FILOZOFII I NAUKI
indeks | antologia religijna | antologia filozoficzna | filozofia nauki
Galileo Galilei
Wyrok wydany na Galileusza 22 czerwca 1633 roku
przełożył Adam Galica
My, Gaspare Borgia od Świętego Krzyża z Jerozolimy; Felice Centino od Św. Anastazego, zwany d'Ascoli; Guido Bentivoglio od Św. Marii del Popolo; Fra Desiderio Scaglia od Św. Karola, zwany Cremona; Fra Antonio Barberino od Sw. Onufrego; Laudivio Zacchia od Św. Piotra in Vincoli, zwany od Św. Sisto; Berlingero Gesso od Św. Augustyna; Fabrizio Verospio od Św. Wawrzyńca in Panisperna, Kapłani; Francesco Barberino od Św. Wawrzyńca in Damaso; Marzio Ginetto od Sw. Marii Novella, Diakoni;
z woli miłosierdzia Boga, Świętego Kościoła Rzymskiego, kardynałów całej Republiki chrześcijańskiej, generalnych Inkwizytorów Świętej Siedziby Apostolskiej wysłannicy obarczeni szczególnym obowiązkiem walki przeciwko heretyckiemu zepsuciu:
— zważywszy, iż ty, Galileuszu, synu Vincenza Galilei, florentyńczyka — lat siedemdziesięciu — już w 1615 r. zadenuncjowany zostałeś przed tym Świętym Oficjum, iż za prawdziwą uznajesz ową fałszywą doktrynę, wedle której Słońce znajduje się w centrum świata, a Ziemia obraca się wokół swej osi ruchem dobowym;
— zważywszy, iż miałeś uczniów, których nauczałeś owejże doktryny, oraz że na ten temat prowadziłeś korespondencję z matematykami z Niemiec;
— zważywszy, iż dałeś do wydrukowania rękopis pod tytułem Plamy słoneczne, w którym wyjaśniałeś tę właśnie doktrynę, jak gdyby oważ prawdziwą była;
— zważywszy, iż na przedstawione ci obiekcje wzięte z Pisma Świętego, odpowiedziałeś interpretowaniem tegoż Pisma na swój sposób;
— zważywszy, iż przedstawiono nam dokument w postaci skierowanego do jednego z twych uczniów listu, w którym, zgodnie ze stanowiskiem Kopernika, można znaleźć różne poglądy godzące w prawdziwe znaczenie i autorytet Pisma Świętego.
Dla wszystkich tych powodów, Święty ten Trybunał postanowiwszy zaradzić nieporządkowi i rosnącemu zagrożeniu Świętej Wiary, z rozkazu Naszego Pana oraz Eminencji i Wielebnych Kardynałów tej Najwyższej i Powszechnej Inkwizycji — powołani do tego Teologowie sformułowali oba twierdzenia o nieruchomości Słońca i obrotach Ziemi w sposób następujący:
Twierdzenie, iż Słońce znajduje się w centrum świata i jest nieruchome, jeśli chodzi o ruch miejscowy, jest absurdalne, fałszywe pod względem filozoficznym i formalnie heretyckie, ponieważ jest wyraźnie sprzeczne z Pismem Świętym.
Twierdzenie, iż Ziemia nie jest w centrum świata ani też nieruchoma, lecz obraca się wokół swej osi ruchem dobowym, jest również absurdalne i filozoficznie fałszywe, a w płaszczyźnie teologicznej, zgodnie z Wiarą, jest ono co najmniej błędne.
Zważywszy, że chciano w swoim czasie obejść się z tobą w sposób łagodny, Święta Kongregacja, obradując w dniu 25 lutego 1616 r. w obecności Naszego Pana zadekretowała, iż Najprzewielebniejszy kardynał Bellarmino rozkaże ci porzucić ów fałszywy pogląd, a jeśli odmówisz, wówczas komisarz Świętego Oficjum nakaże ci wyrzec się go i zabroni nauczania go innych, bronienia bądź też dyskutowania nad nim pod groźbą uwięzienia, jeśli nie usłuchasz takiego rozkazu; oraz następnego dnia, w trakcie wykonania tego dekretu, w pałacu, Ojciec komisarz Świętego Oficjum, w obecności notariuszy i świadków, zobowiązał cię w obecności J.E. kardynała Bellarmina po dobrotliwym poinformowaniu przez rzeczonego kardynała i otrzymaniu admonicji, abyś w przyszłości nie głosił ni bronił, ani nauczał w jakiejkolwiek by nie było formie czy to w słowie, czy też w piśmie owego fałszywego poglądu; i po podjęciu takiego zobowiązania zostałeś zwolniony.
Celem całkowitego zniesienia owej zgubnej doktryny i niedopuszczenia do jej rozpowszechniania jako szkodliwej dla prawdy katolickiej, Święta Kongregacja Indeksu ogłosiła interdykt zakazujący książek traktujących o owej doktrynie jako fałszywej i całkowicie sprzecznej z Świętym i Boskim Pismem. Nie bacząc na to, ukazała się tu wydrukowana w ubiegłym roku we Florencji książka, na której napis wskazuje, że ty byłeś jej autorem, a której tytuł brzmi: Dialogo di Galileo Gallilei dei due Massimi Sistemi del Mondo, Tolemaico e Copernicano. Święta Kongregacja została poinformowana, iż książka ta nader uporczywie rozpowszechnia fałszywy pogląd o nieruchomości Słońca i ruchu Ziemi, i po dokładnym jej zbadaniu ujawniła wyraźne pogwałcenie wydanego ci nakazu. Istotnie, w tej samej książce broni się raz już w twojej obecności potępionego i jako taki określonego poglądu. Aliści w książce tej przy pomocy różnych wybiegów insynuujesz, że sprawa acz bardzo prawdopodobna pozostaje nie rozstrzygnięta, co stanowi bardzo poważne przewinienie, bowiem nie można w żadnym wypadku uważać poglądu za prawdopodobny, jeżeli raz uznano go i określono za sprzeczny z Pismem Świętym.
Dlatego też z naszego rozkazu ponownie zostałeś wezwany przed oblicze Świętego Oficjum i pod przysięgą przyznałeś, iż ułożyłeś i dałeś wydrukować tę książkę. Ponadto przyznałeś, że mniej więcej dziesięć lub dwanaście lat po powiadomieniu cię o tym zakazie zacząłeś książkę tę pisać i prosiłeś o możność jej wydrukowania, jednakże nie poinformowawszy tych, którzy udzielili ci tego pozwolenia, o otrzymanym już przez ciebie zakazie głoszenia, bronienia czy nauczania w jakiejkolwiek bądź formie rzeczonej doktryny.
Przyznałeś także, że książka zredagowana jest w ten sposób, iż w szeregu miejsc czytelnik może przyjąć przeciwstawiające się fałszywej doktrynie argumenty, jak gdyby były im raczej przychylne (...). Dodajmy, iż uległeś naturalnej słabości popisania się swą bystrością umysłu. Aby usprawiedliwić się, że popadłeś w tak daleki od twych zamiarów błąd, wykorzystałeś dialogową formę twej książki i naturalną próżność każdego autora tyczącą własnej bystrości, gdy udaje mu się nawet w obliczu fałszywych twierdzeń znaleźć przemyślne argumenty.
Zważywszy, iż wyznaczono ci wystarczający termin dla przygotowania swej obrony, przedstawiłeś zaświadczenie napisane ręką Przewielebnego kardynała Bellarmina. Wystarałeś się o owo zaświadczenie, jak powiedziałeś, aby się obronić przed oszczerstwem twych wrogów utrzymujących, iż wyrzekłeś się uroczyście twych błędów i poddałeś się zbawiennej pokucie (...). W owym zaświadczeniu nie widnieją wyrazy "nauczać" ani "w jakiejkolwiek bądź formie" (...). Jednakże owe przedstawione dla swej obrony zaświadczenie pogarsza twój przypadek, ponieważ mowa w nim, że pogląd ten sprzeczny jest z Pismem Świętym, i mimo to ważyłeś się bronić go i przedstawić jako prawdopodobny (...).
Zważywszy, iż wydaje nam się, że nie powiedziałeś całej prawdy odnośnie do twych intencji, uznaliśmy za słuszne poddać cię rygorystycznemu zbadaniu, a dopiero od tego momentu zacząłeś odpowiadać po katolicku. W konsekwencji, po zbadaniu i dojrzałym rozważeniu okoliczności tej sprawy, wyznań, usprawiedliwień i wszystkiego, co rozsądnie można tobie zarzucić i może być wzięte pod rozwagę, wydaliśmy przeciwko tobie następujący ostateczny wyrok:
Po wezwaniu Świętego Imienia Pana Naszego Jezusa Chrystusa i jego Chwały Pełnej Matki zawsze Dziewicy Maryi;
Opierając się na radach i opiniach naszych doradców: Wielebnych Ojców Mistrzów Świętej Teologii, Doktorów jednego, jak i drugiego Zakonu — jako trybunał wydajemy na piśmie nasz ostateczny wyrok w przedstawionej nam sprawie między Doktorem in utroque, Prokuratorem fiskalnym Świętego Oficjum, znamienitym Carlo Sinceri z jednej strony, a tobą, oskarżonym i tu obecnym winnym, przesłuchanym, przyznającym się i osądzonym, Galileo Galilei z drugiej strony;
Mówimy, odczytujemy, wyrokujemy i ogłaszamy, że ty, Galileuszu, dzięki wnioskom wyciągniętym z procesu i do których się przyznałeś, stałeś się niesłychanie podejrzany o herezję w oczach Świętego Oficjum ze względu na to, iż głosiłeś i przyjąłeś fałszywą i sprzeczną z Pismem Świętym i Boskim doktrynę głoszącą, że Słońce jest w centrum świata i nieruchome, a Ziemia nie jest w centrum i obraca się, którego to poglądu mieć nie można ani go bronić jako zbliżonego do prawdy, od chwili gdy uznano go i określono jako sprzeczny z Pismem Świętym, w konsekwencji naraziłeś siebie na wszystkie nagany jako też kary nałożone i ogłoszone przez Święte Kanony tudzież inne ogólne i szczególne prawa ustanowione przeciwko takim przestępstwom.
Zgadzamy się, abyś wśród tych wszystkich kar i nagan skorzystał z okoliczności łagodzących, pod warunkiem, że przede wszystkim uroczyście wobec nas wyrzekniesz się, przeklniesz i wyrazisz swą nienawiść do rzeczonych błędów i herezji oraz do wszelakich innych sprzecznych z katolickim i apostolskim Kościołem błędów i herezji w sposób i formie, jaką my ci wskażemy. I wreszcie, aby ów ciężki i zgubny błąd tudzież wykroczenie nie pozostały całkiem bez kary oraz abyś na przyszłość był ostrożniejszy i innym służył jako przykład dla powstrzymania ich od podobnych przestępstw, rozkazujemy, aby publicznym edyktem zakazano książki Dialog Galileo Galilei.
Skazujemy cię na formalny pobyt w więzieniu tegoż Świętego Oficjum i dla zbawiennej pokuty nakazujemy ci odmawianie raz w tygodniu w ciągu trzech lat siedmiu Psalmów pokutnych; zachowujemy sobie możliwość złagodzenia, zmiany lub zniesienia w całości bądź częściowo rzeczonej kary i pokuty.